· 5 dk okuma
Ship manager, ISM manager ve registered owner farkı nedir?
Kayıtlı malik, ship manager, ISM yöneticisi, teknik yönetici, operatör ve kiracı ne yapar? Farklarını ve tedarikçi kararlarını kimin verdiğini anlatıyoruz.
- Gemi yöneticisi
- ISM yöneticisi
- Kayıtlı malik
Kısaca
Kayıtlı malik (registered owner) gemiyi sicilde adına kayıtlı tutan, yani yasal sahibi olan şirkettir. Ship manager ya da commercial manager gemiyi günlük olarak işleten firmadır. ISM yöneticisi ise ISM Kodu'nun gemide uygulanmasından sorumlu olan ve Uygunluk Belgesi (DOC) taşıyan şirkettir. Bu üç rol aynı firmada toplanabilir ya da farklı ülkelerdeki şirketlere dağılabilir.
Bir geminin arkasında çoğu zaman tek bir şirket değil, farklı görevleri olan birkaç şirket bulunur. Kayıtlı malik (registered owner) geminin yasal sahibidir. Ship manager ya da commercial manager gemiyi günlük olarak işletir. ISM yöneticisi, gemide emniyet yönetim sisteminin uygulanmasından sorumludur. Hizmet satan bir firma için doğru muhataba ulaşmanın ilk adımı bu rolleri ayırt etmektir.
Kayıtlı malik (registered owner) kimdir?
Kayıtlı malik, geminin sicil belgelerinde sahip olarak görünen, yani geminin yasal mülkiyetini taşıyan şirkettir. Bu şirket bir armatörlük grubunun yan şirketi, bir banka ya da yalnızca tek bir gemiye sahip olmak için kurulmuş bir şirket olabilir. Grubun en üstündeki ana şirket bazı veri tabanlarında ayrıca “group beneficial owner” olarak gösterilir.
Equasis kayıtlı maliki kısaca “geminin sahibi” olarak tanımlar; ortak mülkiyette birden fazla malik görünebilir. Malikin adresinde “C/O” (care of) ifadesi varsa, adres başka bir firmaya, örneğin bir gemi yönetim şirketine aittir ve yazışma o firma üzerinden yürür.
Ship manager ve commercial manager ne yapar?
Equasis’e göre ship manager, gemiyi günlük olarak işleten firmadır. Commercial manager ise malik ya da kiracı adına geminin ticari ve mali işlerini yürüten taraftır. Equasis bu iki rolü tek satırda, “Ship manager/Commercial manager” başlığıyla gösterir.
Gemi yöneticisi malikin kendi şirketi olabileceği gibi, birden fazla malik için çalışan bağımsız bir gemi yönetim şirketi de olabilir. Günlük işletme; liman ziyaretlerinin planlanmasını, ikmal ve satın almayı, bakım ve servis taleplerinin takibini kapsar. Bu yüzden kumanyacı, acente ya da teknik servis firmalarının muhatap olduğu taraf çoğu zaman burasıdır.
ISM yöneticisi (ISM manager) kimdir?
ISM Kodu (International Safety Management Code), gemilerin emniyetli işletilmesi ve deniz kirliliğinin önlenmesi için uluslararası bir yönetim standardıdır. IMO’ya göre kod 1993’te A.741(18) sayılı kararla kabul edildi ve SOLAS’ta yapılan değişikliklerle 1 Temmuz 1998’den itibaren zorunlu hale geldi.
Kod, “Company” kavramını geniş tanımlar: geminin sahibi ya da gemiyi işletme sorumluluğunu malikten devralan ve koddaki tüm görev ve sorumlulukları üstlenmeyi kabul eden yönetici veya çıplak gemi kiracısı. Bu şirkete bayrak devleti ya da onun yetkilendirdiği bir kuruluş Uygunluk Belgesi (Document of Compliance, DOC) verir. Her gemiye ise Emniyet Yönetim Sertifikası (Safety Management Certificate, SMC) düzenlenir. Şirket ayrıca gemi ile en üst yönetim arasında bağlantı kuran bir “belirlenmiş kişi” (designated person ashore) atar.
Equasis’teki ISM Manager, SMC’de adı geçen ve ISM Kodu’nun gemide etkin uygulanmasından sorumlu şirkettir. ISM yöneticisi geminin teknik yönetimini de üstlenebilir; ship manager ile aynı şirket olabileceği gibi farklı bir şirket, hatta farklı bir ülkede de olabilir. Örneğin bir dökme yük gemisinde ship manager Japonya’da, ISM yöneticisi Filipinler’de bulunabilir; kayıtlı malikin adresi ise “C/O” ile üçüncü bir yönetim şirketinin ofisini gösterebilir.
Teknik yönetici, operatör ve kiracı (charterer) kimdir?
- Teknik yönetici (technical manager): Malik ya da operatör adına geminin teknik işlerini yürütür: bakım ve onarım, sörveyler, ekipman, mürettebat ve emniyet uyumu. Bu görev ISM yöneticisiyle aynı şirkette olabilir.
- Operatör (operator): Gemiyi kendi taşımacılık programında fiilen kullanan, seferi ve yükü planlayan taraftır. Malik, yönetici ya da gemiyi kiralayan şirket olabilir.
- Kiracı (charterer): Gemiyi belirli bir sefer (sefer çarteri) ya da belirli bir süre (zaman çarteri) için kiralayan şirkettir. Çıplak gemi kiracısı (bareboat charterer) ise gemiyi mürettebatsız kiralar, mürettebatı ve işletmeyi kendisi üstlenir; bu durumda ISM Kodu’ndaki “Company” de olabilir.
Roller tek tabloda
| Rol | Kısaca kim? | Ana sorumluluk | Nerede görünür? |
|---|---|---|---|
| Kayıtlı malik (registered owner) | Geminin yasal sahibi | Mülkiyet, sicil kaydı | Sicil belgeleri, Equasis |
| Ship manager / commercial manager | Gemiyi günlük işleten firma | İşletme, ticari ve mali işler | Equasis “Management detail” |
| ISM yöneticisi (ISM manager) | DOC sahibi şirket | Emniyet yönetim sistemi, ISM uyumu | DOC, SMC, Equasis |
| Teknik yönetici | Teknik işleri yürüten firma | Bakım, onarım, sörvey, ekipman | Ticari gemi veri tabanları |
| Operatör | Gemiyi programında kullanan taraf | Sefer ve yük planlaması | Ticari gemi veri tabanları |
| Kiracı (charterer) | Gemiyi kiralayan taraf | Çarter sözleşmesindeki yükümlülükler | Çarter sözleşmesi |
Tedarikçi, acente ve hizmet kararlarını kim verir?
Kesin cevap her gemide yönetim ve çarter sözleşmelerine bağlıdır, ancak genel bir çerçeve çizilebilir. NYPE gibi yaygın zaman çarteri formlarında kumanya, gemi malzemesi, mürettebat ve geminin bakımı armatör tarafında kalır; yakıt, liman masrafları, kılavuzluk ve acentelik ise kiracıya yazılır. Buna göre:
| Hizmet | Kararı genellikle kim verir? |
|---|---|
| Kumanya ve gemi malzemesi | Gemi yöneticisinin satın alma ekibi, kaptanın talebi üzerine |
| Yedek parça, teknik servis, onarım ve havuzlama | Teknik yönetim (süperintendent ve satın alma) |
| Klas ve bayrak sörveyleri | Teknik yönetim ve ISM yöneticisi |
| Yakıt (bunker) | Zaman çarterinde kiracı, diğer durumlarda gemiyi işleten taraf |
| Liman acenteliği | Çarter sözleşmesine göre kiracı ya da gemiyi işleten taraf |
Bu tablo bir kural değil, bir başlangıç noktasıdır. Aynı şirketin birkaç rolü birlikte üstlendiği gemilerde kararlar tek bir ofiste verilir. Yönetim şirketi içinde ise kumanya ve malzeme tedarikçileri için satın alma, teknik servis firmaları için teknik departman, acenteler için operasyon ekibi genellikle ilk temas noktasıdır.
VesselCall neden önce ship manager / commercial manager’a yazar?
VesselCall Outreach her yaklaşan gemi için tek bir alıcı firma seçer ve şu sırayı izler:
- Ship manager / commercial manager: Gemiyi günlük olarak işleten firmadır; liman ziyareti, ikmal ve servis ihtiyaçları bu tarafta konuşulur. Tanıtım e-postası önce buraya gider.
- ISM yöneticisi: Ship manager kaydı yoksa sıradaki muhataptır. Gemiyi emniyet yönünden yönettiği için gemiyle ve teknik ekiple doğrudan bağı vardır.
- Kayıtlı malik: Hiçbir yönetim kaydı yoksa e-posta geminin yasal sahibine gider.
VesselCall firma rollerini geminin IMO numarasıyla uluslararası gemi veri tabanlarından alır. Firmanın kurumsal e-posta adresini resmi web sitesinden bulur ve MX kaydıyla doğrular. Tanıtım e-postanız alıcı firmanın ülkesine göre o ülkenin diline çevrilir ve sizin alan adınızdan gider; yanıtlar doğrudan size gelir. Aynı alıcı firmaya 3 gün içinde birden fazla e-posta gönderilmez.
Sürecin tamamı Nasıl çalışır sayfasında, rollerin Equasis’te nasıl göründüğü ise Equasis rehberimizde anlatılıyor. Kendi sektörünüze göre örnekler için sektörler sayfasına bakabilirsiniz.
